Prehyba z Rytra przez Wielką Roztokę

Samochód zaparkowaliśmy pod hotelem Ryterski i stamtąd poszliśmy szlakiem w głąb Doliny Wielkiej Roztoki. Szlak wiedzie szeroką leśną drogą, która dostępna jest dla zmotoryzowanych turystów do leśniczówki. Tam jest parking na kilkanaście samochodów. Parking dobry bo zacieniony. Nasz niestety był w słońcu. Od leśniczówki kończy się asfalt i powszechny ruch kołowy. Wędruje się dnem doliny pośród szumu potoku Wielka Roztoka. Przy skałkach zwanych Wężowymi Skałkami mijamy pomnik pamięci partyzantów ziemi sądeckiej. Konia z rzędu temu, kto odszyfruje zamysł artysty który wymyślił ten pomnik przypominający trzy bumerangi.

Jest piątek i w lesie trwają prace przy zrywce drzewa. Obserwujemy pracę panów drwali operujących ciągnikem do zrywki drewna, który mozolnie w błocie "po osie" gramoli się leśną drogą na miejsce zrywki gdzieś wysoko w lesie. A zbocza wokół nas są prawdziwie imponujące. Dolina Wielkiej Roztoki to głęboka czeluść pośród otaczających szczytów pokryta gęstym lasem o strasznie stromych zboczach. Grzybiarze łatwo tam nie mają!

Szlak skręca w prawo i z miejsca pikuje stromo w górę. Ostre podejście trwa do połączenia ze szlakiem żółtym na polanie Wdżary Niżne. Nazwa "Wżdżary" jest pamiątką po metodzie uzyskiwania polan, a mianowicie po wypalaniu. Tutaj padamy zmęczeni na trawę i wyciągamy wzmacniające batony. Mijamy kolejne partie zarastających polan, to już polany Wdżary Wyżnie. Na szczycie o tej nazwie mijamy upamiętnione miejsce śmierci w 1990 roku od uderzenia pioruna przewodnika beskidzkiego p. Iwony Kamińskiej lat 20 i jej 2,5 letniego syna.



Już myślałem że nie będzie żadnych stromych podejść, a tu masz! Zośka znowu będzie miała pretensję do mnie o złe rozeznanie szlaku i podawanie błędnych informacji. A wystarczyło tylko dokładniej przyjrzeć się poziomicą na mapie. Łatwo powiedzieć! "Przyjrzeć się", ale trudniej wykonać. Wzrok już niestety słabnie i to ciągłe podnoszenie okularów do góry strasznie wkurza.

Podchodzimy na szczyt Wietrzne Dziury, zwane inaczej Diablim Garnkiem. To miejsce potężnego usuwiska tworzącego zapadliny i rumowiska skalne, a nawet jaskinię.

Jak podaje Wikipedia (Tu chyba można jej zaufać co do wiarygodności podawanych informacji)



Wietrzne Dziury (także Diabli Garnek) – położone na wysokości 1020 m n.p.m. zapadlisko, poniżej wierzchołka Szczeciny (1038 m) na północnym grzbiecie Wielkiej Przehyby (1191 m) w Beskidzie Sądeckim (Pasmo Radziejowej).

W wyniku osunięcia się mas skalnych utworzył się rów rozpadlinowy, w którym znajdują się wydłużone wały zamknięte niszami o długości do 40 metrów, rozległe i głębokie do 3,5 metra rowy, których dna są wypełnione rumowiskiem skalnym, wreszcie wysoka na 15,5 metra ściana skalna, odsłaniająca silnie spękane piaskowce magurskie. W geomorfologii tego typu układ form jest uznawany za pakietowo-szczelinowe osuwisko konsekwentne, tj. takie, gdzie płaszczyzna osuwania pokrywa się z upadem warstw skalnych. W największym z tych zapadlisk znajduje się jaskinia Wietrzna Dziura. Na skałach można obserwować typową dla tych siedlisk roślinność. Są to kobierce mchów oraz paprocie: zanokcica skalna, paprotka zwyczajna, paprotnik Brauna i inne.

W czasie II wojny światowej instruktor sportowy Julian Zubek (ps. „Tatar”) wykorzystywał te zapadliska do ukrywania broni dla partyzantów.



Miejsce to robi duże wrażenie. Chyba nikt nie chciałby być naocznym świadkiem powstania tego miejsca.

Dochodzimy do rozdroża szlaków w miejscu zwanym Zwornik. Stąd rozchodzą się dwa grzbiety Wielkiej Przechyby i podchodzą blisko siebie dwie głębokie doliny. Schodzą się tu szlaki piesze i narciarskie. Stąd aż do czerwonego szlaku GSB ścieżka jest wąska i wiedzie zboczem stromym że aż "głowa boli". Na Rozdrożu Pod Wielką Prehybą kończy się niebieski szlak i dochodzimy do GSB. Stąd już 20 minut (znowu nieco pod górkę, na szczyt Przechyby, ale tej mniejszej) i zaraz mamy schronisko.