Jaworzno - Pałacyk Naczelnika w Ząbkowicach

Według Śląskiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach (obecnie dział Regionalnego Instytutu Kultury im. Wojciecha Korfantego) budynek położony przy ul. Dworcowej 23 w Dąbrowie Górniczej – Ząbkowicach powstał w 1892 r. Karta ewidencyjna nieruchomości sporządzona w 2015 r. przez pracowników ŚDCK została włączona do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków prowadzonej przez Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zalecono wówczas rewitalizację zespołu pałacowo-parkowego i wykonanie dokumentacji konserwatorskiej do celów archiwalnych. Inaczej wybudowanie pałacu datuje autor monografii Ząbkowic, Andrzej Lorenc, który wskazuje na fakt, że do Ząbkowic z Sosnowca oddział Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej został przeniesiony w 1894 r. (od 1896 r. funkcjonował jako Oddział V kolei warszawsko-wiedeńskiej). Niedługo później miano rozpocząć budowę obiektów z pomieszczeniami biurowymi i mieszkalnymi, które miały być gotowe przed 1900 r., a być może nawet już w 1896 r.

Fasadę budynku zdobią symbole kolejowe: topór i kotwica, które były znakiem rozpoznawczym Korpusu Inżynierów Komunikacji. Obiekt pałacowy otoczony był pierwotnie parkiem z fontanną. W pałacu rezydował naczelnik oddziału V kolei warszawsko-wiedeńskiej inż. Tadeusz Jacobson. Oddział zlikwidowano podczas I wojny światowej. Po II wojnie światowej budynek pełnił funkcje biurowe i mieszkalne dla pracowników PKP. Lokatorzy opuścili go dopiero w 1983 r. Na skutek pożaru z 2001 r. obiekt znajduje się obecnie w stanie ruiny.

W sąsiedztwie zespołu stacyjnego wyjątkowo bogata, neogotycka architektura ceglana ze starannie opracowanym, kamiennym detalem fasady – wyróżnia się pałac z końca XIX w. przy dzisiejszej ul. Dworcowej 23. Fasadę poprzedza niewielkie założenie parkowe z kamiennym obramieniem zbiornika wodnego na osi. Całość zachowała się niestety w stanie awaryjnym.